CBD a równowaga hormonalna – co mówią badania?

Równowaga hormonalna jest jednym z fundamentów zdrowia, choć wiele osób nie docenia jej znaczenia. Tymczasem nawet niewielkie nieprawidłowości w pracy układu endokrynnego mogą „rozregulować” codzienne funkcjonowanie – wpłynąć na samopoczucie, poziom energii, sen czy masę ciała. Jak uregulować hormony? Zobacz, co mówią badania w kontekście CBD.

Równowaga hormonalna – dlaczego jest tak ważna?

Hormony to naturalne substancje chemiczne, które pełnią w organizmie rolę „sygnałów”. Są wydzielane przez gruczoły dokrewne, takie jak przysadka, tarczyca, nadnercza, trzustka czy gonady, a następnie transportowane przez krew do tkanek docelowych¹.

Czy wiesz, że… w dotychczasowych badaniach zidentyfikowano ponad 100 hormonów ludzkich, a wraz ze związkami o działaniu hormonopodobnym liczba ta wzrasta do ponad 200¹?

Układ endokrynny reguluje i koordynuje wiele ważnych procesów fizjologicznych. Do jego głównych funkcji należą¹:

• kontrola wzrostu i rozwoju organizmu;
• regulacja metabolizmu i gospodarki energetycznej;
• wpływ na funkcje seksualne i rozrodcze;
• kształtowanie jakości snu i nastroju;
• utrzymanie homeostazy, czyli stabilnego środowiska wewnętrznego, niezbędnego do prawidłowej pracy komórek.

Jak działa układ hormonalny?

Większość gruczołów dokrewnych jest bogato unaczyniona, dzięki czemu hormony mogą być szybko uwalniane do krwi w odpowiedzi na zmiany w organizmie¹. Przykład? Komórki trzustki uwalniają insulinę, gdy wykryją wzrost poziomu glukozy we krwi po posiłku bogatym w węglowodany.

Układ hormonalny działa w oparciu o tzw. mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego. Każdy parametr – np. stężenie glukozy, hormonów tarczycy czy kortyzolu – ma swój „punkt ustawienia”, wokół którego oscyluje. Gdy ta wartość odbiega od normy, organizm uruchamia odpowiednie hormony, aby przywrócić równowagę¹. Dobrym przykładem są znowu dwa hormony trzustkowe: insulina i glukagon. Pracują one w sposób przeciwstawny, utrzymując stężenie glukozy we krwi w prawidłowym zakresie.

Co się dzieje, gdy równowaga hormonalna zostaje zaburzona?

Zaburzenia równowagi hormonalnej mogą mieć bardzo różne oblicza – od przewlekłego zmęczenia, przez problemy ze snem, wahania masy ciała i nastroju, aż po trudności z koncentracją czy zaburzenia cyklu menstruacyjnego. Nieprawidłowości w pracy układu endokrynnego mogą także sprzyjać rozwojowi przewlekłych chorób, np. cukrzycy, niedoczynności lub nadczynności tarczycy (w tym choroby Hashimoto) czy zespołu policystycznych jajników¹.

Dlatego dbanie o prawidłowe funkcjonowanie układu hormonalnego to inwestycja w ogólny stan zdrowia. Coraz częściej w tym kontekście wspomina się także o potencjale kannabidiolu (CBD).

Równowaga hormonalna a CBD – co mówią badania?

Kannabidiol (CBD) to naturalna substancja obecna w konopiach siewnych (Cannabis sativa L.), która nie wykazuje właściwości psychoaktywnych². Coraz więcej badań wskazuje, że może on wchodzić w interakcje z układem endokannabinoidowym – złożonym systemem regulacyjnym, który bierze udział m.in. w odpowiedzi organizmu na stres, reakcjach immunologicznych, kontroli napięcia mięśni oraz – co istotne – w modulowaniu pracy układu hormonalnego²^,³.

Receptory kannabinoidowe CB1 i CB2, z którymi „komunikuje się” CBD, zostały zidentyfikowane w wielu gruczołach wydzielania wewnętrznego – m.in. w przysadce, tarczycy, nadnerczach, trzustce, a także w jajnikach, jądrach, macicy i łożysku³. To sugeruje, że kannabidiol może potencjalnie wspierać różne obszary związane z równowagą hormonalną. Jak? Oto kilka przykładów.

CBD a oś stresowa – kortyzol i prolaktyna

Jednym z najwcześniej przebadanych obszarów są interakcje CBD z osią podwzgórze-przysadka-nadnercza, odpowiedzialną za reakcję organizmu na stres. W badaniu przeprowadzonym z udziałem 11 zdrowych ochotników stwierdzono, że doustne przyjęcie 300 mg lub 600 mg CBD prowadziło do istotnego obniżenia poziomu kortyzolu we krwi – szczególnie w godzinach porannych, gdy stężenie tego hormonu jest naturalnie najwyższe⁴.

To ważne, ponieważ kortyzol jest nazywany „hormonem długotrwałego stresu” i jego nadmiar może negatywnie wpływać na wiele funkcji organizmu – od jakości snu, przez metabolizm, po samopoczucie psychiczne⁵. Dlatego potencjał CBD w tym obszarze budzi zainteresowanie naukowców.

Układ endokannabinoidowy a praca tarczycy

Tarczyca to kolejny gruczoł, w którym wykazano obecność receptorów kannabinoidowych CB1³. Badania sugerują, że układ endokannabinoidowy może wpływać na wydzielanie hormonów tarczycy, choć mechanizm tego oddziaływania jest złożony³.

Szczególnie interesujące są obserwacje dotyczące chorób autoimmunologicznych tarczycy, takich jak choroba Gravesa-Basedowa czy choroba Hashimoto.

Czytaj więcej: Hashimoto a CBD – co warto wiedzieć?

Regulacja gospodarki węglowodanowej

Układ endokannabinoidowy odgrywa istotną rolę także w regulacji gospodarki węglowodanowej.

Badania eksperymentalne sugerują, że modulacja aktywności układu endokannabinoidowego może wspomagać utrzymanie prawidłowej wrażliwości tkanek na insulinę oraz wspierać metabolizm glukozy³. Choć potrzeba jeszcze wielu badań klinicznych, ten kierunek otwiera potencjalne możliwości wsparcia dla osób, które zmagają się z coraz powszechniejszymi chorobami cywilizacyjnymi, związanymi m.in. z otyłością.

CBD a hormony płciowe i zdrowie reprodukcyjne

Receptory kannabinoidowe zidentyfikowano także w jajnikach (komórkach ziarnistych), jądrach, macicy, jajowodach i we wszystkich warstwach łożyska³.To wskazuje, że układ endokannabinoidowy bierze udział w regulacji funkcji rozrodczych – zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Eksperci zwracają uwagę, że endogenne kannabinoidy produkowane w jajniku mogą wspierać dojrzewanie pęcherzyków Graafa oraz procesy związane z owulacją³.

Wsparcie w sytuacjach stresowych

Jednym z obszarów, w którym CBD budzi największe zainteresowanie, jest jego znaczenie w odniesieniu do reakcji organizmu na stres. Układ endokannabinoidowy wspomaga modulację osi stresowej m.in. poprzez wpływ na uwalnianie glutaminianu w jądrze przykomorowym podwzgórza oraz oddziaływanie na szlaki noradrenergiczne². A to kolejny obszar zainteresowania przy zaburzeniach równowagi hormonalnej.

To powód, dla którego osoby zainteresowane naturalnym wsparciem równowagi hormonalnej sięgają po olejki CBD. Warto przy tym pamiętać, że CBD to suplement diety – może stanowić element wspierający styl życia i prawidłowe odżywianie się. Na to, jak zadbać o swój dobrostan należy jednak spojrzeć w szerszej perspektywie i w razie jakichkolwiek wątpliwości – skonsultować się z lekarzem.

CBD a równowaga hormonalna – najczęściej zadawane pytania

Jak CBD wspiera układ hormonalny?

Kannabidiol wchodzi w interakcje z układem endokannabinoidowym, który odgrywa rolę w regulacji pracy wielu gruczołów produkujących hormony, m.in. przysadki, tarczycy, nadnerczy i trzustki². Badania sugerują, że CBD może wspomagać utrzymanie prawidłowego poziomu kortyzolu⁴, a także wpływać na reakcje organizmu na stres².

Jak wyregulować hormony?

Regulacja gospodarki hormonalnej wymaga holistycznego podejścia. Warto zadbać o regularny sen, zbilansowaną dietę, umiarkowaną aktywność fizyczną oraz skuteczne radzenie sobie ze stresem. Wiele osób sięga też po naturalne formy wsparcia, np. olejki CBD.

Czy CBD wpływa na tarczycę?

Badania wskazują, że w komórkach tarczycy znajdują się receptory kannabinoidowe CB1, co sugeruje potencjalny wpływ CBD na pracę tego gruczołu³. Obserwuje się również, że kannabidiol może wspomagać wytwarzanie przeciwzapalnej interleukiny 10, co jest szczególnie ciekawe w kontekście chorób autoimmunologicznych tarczycy³.

Źródła

1. Knight, J. (2021). Endocrine system 1: overview of the endocrine system and hormones. Nursing Times [online], 117(5), 38–42.
2. Zuardi, A.W., Guimarães, F.S., Moreira, A.C. (1993). Effect of cannabidiol on plasma prolactin, growth hormone and cortisol in human volunteers. Brazilian Journal of Medical and Biological Research, 26(2), 213–217.
3. Kaszyńska, A.A. (2022). Rola układu endokannabinoidowego w patogenezie chorób degeneracyjnych. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 17(3–4), 140–144.
4. Borowska, M., Czarnywojtek, A., Sawicka-Gutaj, N., Woliński, K., Płazińska, M.T., Mikołajczak, P., Ruchała, M. (2018). The effects of cannabinoids on the endocrine system. Endokrynologia Polska, 69(6), 705–719.
5. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/99731,kortyzol-co-to-badanie-norma-przyczyny-podwyzszonego-i-obnizonego-stezenia