CBD a endometrioza – co mówią badania?

Endometrioza to schorzenie, które dotyka nawet co 10. kobietę w Polsce. Zapada na nią od 6 do 10% kobiet w wieku rozrodczym. Na świecie jest to około 180 milionów¹. Nadal nie ustalono jej jednoznacznej przyczyny, jednak objawy – w tym przewlekły ból miednicy – znacząco obniżają jakość życia. Czy istnieje związek między CBD a endometriozą? Przyglądamy się prowadzonym badaniom i potencjałowi kannabidiolu.

Co to jest endometrioza?

Endometrioza to ogólnoustrojowa choroba, która odnosi się do nieprawidłowego rozrostu endometrium, które znajduje się w trzonie macicy. Odnosi się przede wszystkim do kobiet w wieku rozrodczym między 20. a 40. rokiem życia².

W organizmie zdrowej kobiety tkanka endometrium, która znajduje się w macicy, stwarza warunki do tego, aby zagnieździła się i rozwijała komórka jajowa.

Natomiast kobieta cierpiąca na endometriozę ma endometrium rozrośnięte poza jamę macicy. Może znaleźć się ono nawet w innych narządach, dotrzeć na przykład do jajników, jajowodów, pęcherza, błony otrzewnej, jelit, a nawet płuc czy mózgu. Właśnie dlatego ta choroba jest tak niebezpieczna i podstępna.

W czasie miesiączki wszystkie ogniska endometrium zaczynają krwawić, co wiąże się z bardzo silnymi dolegliwościami bólowymi³. Dodatkowo pojawiają się liczne miejscowe stany zapalne, obrzęki, blizny i zrosty. Może to prowadzić do powstawania tak zwanych torbieli endometrialnych.

Niestety ból u kobiety chorej na endometriozę może pojawić się bez względu na to, jaką ma obecnie fazę cyklu. Czasami ta choroba jest tak dokuczliwa, że całkowicie wyklucza z życia. Pojawiają się dolegliwości bólowe w trakcie stosunku, wypróżniania się, a także inne problemy – np. wzdęcia, przewlekłe zmęczenia, nudności, problemy jelitowe, a w ich konsekwencji również obniżenie nastroju czy zwiększony lęk⁴.

Jakie są przyczyny endometriozy?

Lekarze nie znają jeszcze dokładnie przyczyn, które prowadzą do powstawania endometriozy. Najczęściej jako źródła choroby wymienia się zaburzenia hormonalne, autoimmunologiczne, genetyczne³.

Są pewne teorie odnoszące się do powstawania endometriozy. Jedną z nich jest tak zwana wsteczna miesiączka^3,4. Polega na wstecznym odpływie krwi miesiączkowej z macicy przez jajowody do jamy otrzewnej. Wtedy komórki z wnętrza macicy, zamiast zostać wyrzucone przez pochwę, zagnieżdżają się poza nią, najczęściej w jamie brzusznej i miednicy. Tam namnażają się i tworzą ogniska zapalne.

To zjawisko występuje u wielu kobiet w wieku rozrodczym. Jednak nie zawsze prowadzi to do zachorowania na endometriozę. Najczęściej organizm sam usuwa takie komórki i nie dopuszcza do tworzenia się ognisk zapalnych.

Kolejną przyczyną zachorowania na endometriozę jest aktywacja monocytów jednojądrzastych, czyli odpowiedzialnych za funkcje ochronne. Poza tym płyn otrzewnowy ma wpływ na tworzenie się rozrostów³.

Podczas rozwoju choroby nie tylko zwiększa się objętość rozrostu, ale także w grę wchodzi wysoki poziom czynników zapalnych, stresu oksydacyjnego, czynników sprzyjających wzrostowi i wywołujących ból w miarę postępu choroby.

Stres oksydacyjny może mieć bardzo duży wpływ na postępowanie choroby. Dlatego odpowiednia dieta i aktywność fizyczna mogą stanowić ważne wsparcie w dbaniu o zachowaniu dobrego zdrowia układu płciowego. Coraz częściej prowadzi się również badania związane z powiązaniem między CBD a endometriozą.

CBD a endometrioza – co mówią badania?

CBD, czyli kannabidiol to kannabinoidów występujący w konopiach siewnych. Nie ma właściwości psychoaktywnych, ale jest przedmiotem szeroko zakrojonych badań naukowych – z uwagi na to, jaki może mieć potencjał dla zachowania dobrego zdrowia⁴. Budzi on zainteresowanie również w kontekście endometriozy.

Dzieje się tak, ponieważ to schorzenie, w którego rozwoju ważną rolę odgrywają procesy zapalne, powstawanie nowych naczyń krwionośnych i włókien nerwowych oraz złożone mechanizmy bólowe^3,4. CBD może mieć znaczenie w przebiegu tych procesów, ponieważ może wchodzić w interakcję z układem endokannabinoidowym (ECS). Jest to naturalny system regulacyjny organizmu, którego prawidłowe funkcjonowanie ma znaczenie m.in. w kontekście bólu^3,4.

Kierunki badań nad CBD w kontekście endometriozy

Eksperci przyglądają się właściwościom CBD w kontekście^3,4:

• działań przeciwbólowych– kannabidiol może wspierać poprzez stymulację naturalnych procesów tłumienia sygnałów bólowych, receptorów związanych z przetwarzaniem bólu (TRPV1, 5-HT1A) oraz wspomaganie produkcji anandamidu – naturalnego kannabinoidu o działaniu przeciwbólowym;
• właściwości przeciwzapalnych – wynikających z oddziaływania z receptorami PPARγ;
• rozwoju zmian endometriotycznych – z uwagi na wsparcie hamowania czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF);
• wsparcia dobrego samopoczucia i snu – dzięki wspomaganiu aktywacji receptorów serotoninowych 5-HT1A, ważnych w regulacji nastroju i lęku.

Z tych powodów przeprowadzono szereg badań, w których obserwowano wpływ spożycia CBD na samopoczucie pacjentek z endometriozą.

Endometrioza a CBD: co mówią wyniki badań?

Ciekawe wyniki przyniosło np. badanie zrealizowane w ramach australijskiego programu Twenty21³. Opisano w nim m.in. przypadek 23-letniej kobiety cierpiącej na przewlekły ból miednicy spowodowany endometriozą. Pacjentka, która od 8 lat zmagała się z bólem na tyle silnym, że przez 10 dni w miesiącu była niemal przykuta do łóżka, spożywała olej CBD full spectrum w porcji 40 mg dwa razy dziennie.

Po 3 miesiącach terapii pacjentka odczuła:

• wyraźny spadek dolegliwości bólowych (wcześniej oceniała go w skali BPI na 6,5/10, później – na 0,75/10);
• zmniejszenie częstotliwości bólu miednicy (do 1-2 w miesiącu, wyłącznie podczas menstruacji);
• poprawę samopoczucia i jakości życia.

Podobne obserwacje potwierdzają nie tylko pojedyncze case studies, ale również badania ankietowe przeprowadzane w wielu krajach⁴ wśród kobiet z endometriozą, które spożywają preparaty konopne. Przykładowo⁴:

• w Australii, na 484 pań z endometriozą 77% zmniejszyło częstotliwość sięgania po leki przeciwbólowe o ponad 25% i odnotowało poprawę w zakresie snu i nudności;
• w Nowej Zelandii, na 213 uczestniczek badania 81% odnotowało obniżenie dolegliwości bólowych, a 79% poprawę snu;
• w Niemczech, Austrii i Szwajcarii, gdzie przebadano 912 respondentek, ok. 90% zmniejszyło ilość przyjmowanych leków przeciwbólowych oraz odczuło lepszą jakość snu.

Obecnie trwają randomizowane badania kliniczne nad CBD przy endometriozie – prowadzone m.in. w USA, Brazylii, Wielkiej Brytanii oraz Australii. Ich wyniki na przestrzeni kolejnych kilku lat mogą przynieść bardziej ugruntowaną odpowiedź na to, czy wykorzystanie kannabidiolu w terapii jest zasadne i może stać się regularną praktyką⁴.

Kilka słów podsumowania

CBD może stanowić wsparcie dla kobiet z endometriozą – badania są ukierunkowane na łagodzenie bólu, stanów zapalnych i ogólną poprawę komfortu życia.

Suplementacja z wykorzystaniem olejków CBD nie zastępuje leczenia ani zdrowo zbilansowanej diety.

Wybór formy podania (olejki, kapsułki) zależy od preferencji i rodzaju objawów, a porcję należy dostosować indywidualnie.

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania

Olejek CBD a endometrioza – jak spożywać?

Suplementacja z wykorzystaniem olejku CBD jest kwestią indywidualną. Warto przy jej dobieraniu wziąć pod uwagę wagę ciała oraz indywidualną wrażliwość na olej CBD.

W jakiej formie spożywać olej CBD przy endometriozie?

Do wyboru są olejki podjęzykowe oraz kapsułki. Olejki CBD podjęzykowe są wybierane ze względu na łatwość spożycia i porcjowania. Kapsułki CBD są wygodne i dyskretne np. również w podróży. W kapsułce znajduje się już dokładnie odmierzona ilość kannabidiolu, co daje większą świadomość wielkości porcji.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/wywiady/320220,na-endometrioze-choruje-co-10-kobieta
2. Bacz R., Endometrioza, Medycyna Praktyczna 2017, online: https://www.mp.pl/pacjent/ginekologia/choroby/88290,endometrioza
3. O'Brien, K., Fieldhouse, S., Beilby, J., Lynskey, M., Barnes, M., & Nutt, D. (2025). Project Twenty21 Australia: A Case Study of the Treatment of Chronic Pelvic Pain Due To Endometriosis with Cannabidiol Oil. Journal of Medical Clinical Case Reports, 7(3), 1-8. DOI: https://doi.org/10.47485/2767-5416.1119
4. [2] Whitaker, L.H.R., Page, C., Morgan, C., Horne, A.W., & Saunders, P.T.K. (2024). Endometriosis: cannabidiol therapy for symptom relief. Trends in Pharmacological Sciences, 45(12), 1150-1161. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tips.2024.10.014